محمد صادق على خان
79
مخازن التعليم ( فارسى )
هندى است اسم مرجان است و به فارسى بيخمرجان و بهندى جرمونگا نامند و آن سنگ است در اول سرد و در دوم خشك مفرح و قابض و قاطع نزف الدم و جهت وسواس و جنون و خفقان و صرع و ضعف معده و نفث الدم و سنگ گرده و مثانه و سپرز نافع و نيم مثقال او با ربع مثقال صمغ عربى كه بسفيدى تخممرغ سرشته باشند به آب سرد جهت قطع نزف الدم باطنى مجرب است خصوصا سوخته او و محرق مغسول نوع سياه او بغايت مقوى دل و مضر گرده و مورث تهوع و مصلحش كتيرا و بدلش جهت حبس خون بوزنش دم الاخوين و قدر شربش تا يك مثقال و اولى استعمال محرق اوست بصل به فارسى پياز نامند برى و بستانى مىباشد برى او قوىتر از بستانى و مجموع آن در آخر سيوم گرم و در اول آن خشك با رطوبت فضليه و مفتح سده و مقوى شهوتين خصوصا پخته او با گوشت چرب و دافع مضرت هواى وبائى و اختلاف آبها و مدر بول و حيض و مفتت حصاة و قطور آن جهت نزول آب و جرب چشم گويند مجرب و مطبوخ مهرّائ او كثير الغذا و ملين طبع و پخته او در سركه يا پروردهء او به سركه جهت ورم سپرز و برانگيختن اشتهاء و تقويت هاضمه و آب او جهت رفع گزيدن سگ ديوانه نافع خصوصا چون سهصد مثقال از ان در سه روز بخورد بغايت مجرب است و ضماد پخته او جهت نضج اورام بارده و با روغن كوهان شتر جهت شقاق مقعد و بواسير و زحير و ذرور محرق او با موميائى سوخته و كافور جهت آكله مجرب و مصدع محرورين و مصلحش به آب نمك شستن و تخم او را در آخر دوم گرم و خشك و با رطوبت فضلى و مبهى و قدر شربتش يك مثقال بطيخ لغت رومى است به فارسى خرپزه و بهندى كهربوجه نامند ناشيرين او سرد و در دوم تر و شيرين او تر به قدر شيرينى مايل بحرارت و بهترين او شيرين كمآب نازك بيجرم و بهترين ناشيرين او هليون است كه خرپزه كرمك باشد و مثل سائر اقسام سريع الاستحاله بخلط غالب معدى و سريع التعفن نيست و موافق صفراوى و سوداوى و در حرارت و برودت معتدل